Dit jaar start de renovatie van het stuwensemble Nederrijn & Lek, dat een belangrijke rol vervult in de waterhuishouding en scheepvaart in Nederland. Een blik in de geschiedenis van de markante stuwencomplexen Driel, Amerongen en Hagestein.

Nadat hij bij Spijk ons land is binnengestroomd, splitst de Rijn zich ter hoogte van het dorp Pannerden in de Waal en het Pannerdens kanaal. Dit zes kilometer lange kanaal tussen Pannerden en Huissen werd in de 18de eeuw gegraven als verdedigingslinie. Aanvankelijk veroorzaakte het veel problemen met de waterhuishouding in Nederland. Doordat er steeds meer water door het kanaal stroomde, kwamen de dijken onder druk te staan.

Grote dijkdoorbraak

In 1769 zette een grote dijkdoorbraak bij Huissen, dat toen nog een enclave van Pruisen was, de Betuwe en de Tieler en Culemborger waarden onder water. Twee jaar later ondertekenden Nederland en Pruisen een verdrag over het herstel van de dijken en de aanleg van rivierkundige werken voor de waterafvoer. Om ervoor te zorgen dat de afspraken werden nagekomen, werd in 1798 Rijkswaterstaat opgericht. Uit deze tijd stamt de waterafvoerverdeling zoals we ze vandaag nog steeds kennen: bij Pannerden gaat twee derde van het Rijnwater naar de Waal en één derde via het Pannerdens kanaal naar de Nederrijn, Lek en IJssel.

Scheepvaart en waterhuishouding

Om de waterafvoer tussen de verschillende takken van de Rijn te regelen, zijn in de Nederrijn en Lek drie stuwcomplexen gebouwd die samen het stuwensemble Nederrijn en Lek vormen. Ieder complex bestaat uit een sluis, een stuw, een bedieningsgebouw en een vistrap. Het stuwentrio voorziet het rivierengebied en het IJsselmeer van voldoende (zoet)water en zorgt voor een goede bevaarbaarheid van de Waal, de Nederrijn en de Lek. De stuwen zijn meestal gesloten, maar als er veel water van de Rijn komt, zet Rijkswaterstaat ze open om de afvoer naar zee te versnellen.

Kraan van Nederland

De stuw Driel (1972) wordt ook ‘de kraan van Nederland’ genoemd. Zij verdeelt het water uit het Pannerdens kanaal tussen de Waal, de Nederrijn/Lek en de IJssel. Door de stuw open of dicht te zetten kan Rijkswaterstaat de waterstroming reguleren. De stuwcomplexen Hagestein (1961) en Amerongen (1967) zorgen ervoor dat de Nederrijn en Lek goed bevaarbaar blijven.

Vernieuwing

Bijna een halve eeuw na hun oplevering zijn de stuwcomplexen Amerongen, Hagestein en Driel aan vernieuwing toe. Samen met partners gaat Siemens de technische installaties en bewegingswerken vervangen en bediening op afstand mogelijk maken. In de toekomst worden alle sluizen en stuwen vanuit één bediengebouw op het stuwcomplex Amerongen bediend. Dit leidt onder meer tot meer veiligheid en efficiëntie in het scheepvaartverkeer. Volgens de huidige planning duren de werken tot in 2021.