Steden staan voor grote uitdagingen. Hoe stomen technologische ontwikkelingen ze klaar voor de toekomst, welke stakeholders moeten samenwerken en wie verzorgt de financiering? Deze vraagstukken stonden centraal tijdens het congres Smart City 2016 op 27 oktober in Den Haag.

Het groeiend aantal stedelingen en de aangescherpte leefbaarheids-, duurzaamheids- en veiligheidseisen vragen om intelligente oplossingen voor onder meer stedelijke mobiliteit. Siemens Mobility is wereldwijd betrokken bij proefprojecten op dit gebied. Zo testen studenten in Bamberg het Sitraffic SiBike-systeem, waarbij fietsers via een app communiceren met verkeerslichten. Nadert een fietser het kruispunt, dan springt het verkeerslicht automatisch op groen of blijft het nog enkele seconden langer op groen staan. Op de A58 werkt Siemens mee aan het project Spookfile. Hier wordt slimme technologie ingezet om filevorming te voorkomen. Op een kruispunt in Delft wordt momenteel wachttijdinformatie uit de regelinstallaties van verkeerslichten gedeeld met weggebruikers, die op een dashboard in de auto zien hoe lang het nog duurt voor het verkeerslicht op groen springt. Dit is mogelijk dankzij razendsnelle dataoverdracht vanuit de verkeersregelinstallaties naar Siemens cloud computing systemen en vervolgens naar mobiele devices in de auto. Op basis van deze informatie kunnen weggebruikers hun snelheid en/of route aanpassen – talking traffic en slimme steden in de praktijk!

Cloud computing

De digitalisering zal op mobiliteitsvlak tot grote veranderingen leiden, zegt Gerben Passier, Business Development Manager Coöperatieve Mobiliteit bij Siemens Nederland en een van de sprekers op het congres Smart City 2017. Het centraal verzamelen en analyseren van data uit applicaties in het veld creëert kansen om het onderhoud aan verkeersinstallaties te verbeteren, te versnellen en goedkoper te maken. Maar ook om via slimme algoritmen de verkeersdoorstroming vlotter en veiliger te maken. Siemens is inmiddels ver gevorderd met de technologie om via internet en cloud computing intelligentie uit lokale installaties naar het centrale niveau te tillen. Een ontwikkeling, die niet door alle marktpartijen met hetzelfde enthousiasme wordt gevolgd. “Er zit nog steeds veel intelligentie in lokale regelkasten, en vanzelfsprekend willen producenten van deze technologie hun markt beschermen. Wij verwachten dat het uit de kast halen van de intelligentie grote maatschappelijke meerwaarde kan opleveren. Dat lukt alleen als alle stakeholders op verstandige wijze de krachten bundelen.”

Pilots blijven nodig

Pilots op basis van Publiek Private Samenwerking (PPS) zijn volgens Passier cruciaal om oplossingen voor coöperatieve mobiliteit versneld te kunnen ontwikkelen. Toch zijn niet alle PPS-constructies op dit gebied voor Siemens succesvol gebleken. “We zien in Delft dat PPS 1-op-1 goed werkt, maar zodra in een samenwerkingsverband meerdere concurrerende marktpartijen zitten, is onze ervaring dat de individuele businessbelangen prevaleren boven de gezamenlijke technische doelstelling. Dat is begrijpelijk: als marktpartij wil men weten wat men aan een project kan verdienen en of een pilot een vervolg krijgt. Anderzijds vragen overheden zich af of ze krijgen wat ze nodig hebben en of ze niet te veel betalen. Daarom moeten we met elkaar goed nadenken over de wijze waarop we succesvol kunnen samenwerken.”

Business case

De business case voor projecten rond smart mobility is lastig. Wie moet investeren? Passier: “Dienen de oplossingen die we ontwikkelen het algemeen belang of zijn het luxe features, gericht op het comfort van individuele weggebruikers? Daar kom je pas achter door de effecten te testen in de praktijk. Juist daarom is het belangrijk om pilots te blijven doen op basis van een agile aanpak en met minimaal werkbare producten. In Delft zijn we begonnen met het weergeven van de actuele verkeerslichtenstand en wachttijdvoorspelling. Op termijn is veel meer mogelijk, maar hoe gaan we het financieren? Dat is op dit moment lastig te voorspellen. Bij oplossingen die het algemeen belang dienen, lijkt het ons logisch dat de overheid investeert. Waar het om individuele luxe gaat, betaalt de weggebruiker. Dit veld moeten we met elkaar zorgvuldig aftasten.”

Slimme steden

Steden worden uitgedaagd om na te denken over hun rol binnen deze ontwikkeling. Net als voor andere technologie geldt ook voor mobiliteitsoplossingen dat schaalgrootte een belangrijke succesfactor is. Zou het verstandig zijn om voor alle steden te streven naar vergelijkbare technologische oplossingen? Passier denkt van wel. “ Een use case zoals prioriteit voor fietsers moet in elke stad op een vergelijkbare manier worden geïmplementeerd. Anders werkt het verwarrend voor gebruikers. Maar om innovatie te versnellen, moeten we niet voor de ‘me too’-oplossing gaan. Dit geldt voor zowel bedrijven als overheden. Siemens is sterk in automatisering en digitalisering van mobiliteit. Zo zouden steden ook terug kunnen grijpen op hun Unique Selling Points. Een stad als Den Haag richt zich sterk op veiligheid. Daar sluiten veilige, coöperatieve verkeersoplossingen uitstekend bij aan. Op dezelfde manier kunnen andere slimme steden vanuit hún USP meewerken aan een gezamenlijke standaard voor de mobiliteitstechnologie van de toekomst. Zo zet je samen stappen voorwaarts zonder het individuele aspect uit het oog te verliezen. En de eerste stap kun je alleen maar zetten door te oefenen – best practice is best to practice.”