Door zijn integrale ontwerp is de in december geopende Stadsbaantunnel in Utrecht energiezuinig en heeft hij een hoge beschikbaarheid. De beheersbare systeemarchitectuur van de tunnel reduceert bovendien de onderhouds- en projectkosten.

Tunnels staan bekend als energiebelastende objecten. De Stadsbaantunnel kost qua energieverbruik gemiddeld 4,40 euro per uur (inclusief het dienstgebouw en de tunnelverlichting). Hierin zijn alle kosten meegenomen zoals het verbruik, de energiebelasting, het transportvermogen en de periodieke aansluitkosten. De energiekosten van de Stadsbaantunnel liggen in vergelijking met andere tunnels per rijstrookbuislengte ongeveer 50% lager. Rob Riemens, projectmanager van de Combinatie Stadsbaantunnel, schrijft dit toe aan de systeemarchitectuur, die nagenoeg volledig uit Siemens-componenten is opgebouwd.

Geen overhead

Siemens bestuurt in principe alle objecten in de Stadsbaantunnel, onafhankelijk van de leverancier. Zo worden de motoren van de tunnelventilatie, brandbluspompen, overdruk- en slagbomen door Siemens aangestuurd. ‘Dit voorkomt dat leveranciers netwerkcomponenten meeleveren die worden ondergebracht in eigen tunnelkasten, die minder goed beheerd kunnen worden door het besturingssysteem’, legt Riemens uit. ‘Hoe meer kasten, des te meer overhead aan systeemopbouw, zoals kastverlichting, -voedingen en -verwarming. Het principe van centrale aansturing met een effectieve systeemarchitectuur waarbinnen koppelvlakken met de Landelijke Tunnel Standaard gerespecteerd worden, werkt ook positief door in de hoeveelheid bekabeling en betekent tevens een kostenbesparing.’

‘Centrale aansturing met een effectieve systeemarchitectuur leidt ook tot minder bekabeling.’

Hoge beschikbaarheid

Minder componenten betekent ook minder falen, wat de beschikbaarheid van de tunnel ten goede komt. Riemens: ‘Tunnels moeten voldoen aan een enorme hoeveelheid eisen, normen en wetten. Wij merken dat hierdoor de nadruk steeds meer komt te liggen op de contractuele afdekking in plaats van de integrale werking. In tunnelcontracten zijn vaak hoge boetes opgenomen voor situaties waarin de tunnel niet beschikbaar is. Vanwege de aansprakelijkheid ontwerpen en kopen aannemers vaak iedere deelinstallatie apart. Dit gaat ten koste van de integraliteit van de tunnel. Wij vinden dat dit efficiënter kan.’

‘De tunnel is na een update direct operationeel.’

Snelle updates

Een beheersbare systeemarchitectuur maakt van de tunnel softwarematig één project, waardoor na een modificatie alles in één keer geladen kan worden. Dit scheelt tijd in upgrades. Bovendien is de tunnel na een update direct operationeel. Riemens: ‘Wij testen iedere modificatie op voorhand in een speciale testomgeving, waardoor wijzigingen in de praktijk probleemloos geladen kunnen worden. De software van de besturingslaag in de testomgeving is gelijk aan die van de tunnel. Daarnaast is een trainingssysteem aanwezig dat dezelfde SCADA-software gebruikt, waarmee wegverkeersleiders en beheerders getraind worden. De testomgeving geeft precies het gedrag van de tunnel weer. De testomgeving, het trainingssysteem en de tunnel gebruiken dezelfde bron, daarom zijn update eenvoudig te implementeren.’

‘De testomgeving geeft precies het gedrag van de tunnel weer.’

Minder onderhoud

Het integrale ontwerp van de Stadsbaantunnel levert ook voordelen op voor het beheer en onderhoud. ‘Omdat alle netwerkcomponenten zichtbaar zijn en goed op elkaar aansluiten, kunnen we hun status en toestand monitoren. In de huidige Landelijke Tunnel Standaard is het thema beheer nog onvoldoende uitgewerkt. Daarom hebben we zelf een applicatie ontworpen voor het beheer, gebaseerd op het International Tunnel Control Center.’ ITCC is sinds 2005 een internationale samenwerking tussen Siemens-vestigingen op het gebied van het standaardiseren van tunnelautomatisering. Bij een eventuele storing wordt automatisch en voor alle LFV’s op uniforme wijze een melding gegeven op beheerniveau, die meer gedetailleerde informatie geeft dan op het niveau van de Wegverkeersleider. De beheerapplicatie bleek zeer succesvol en is daarom als aparte applicatie direct beschikbaar gemaakt op de werkplek van de bedienaars.

Meer weten?

Meer weten over de Stadsbaantunnel of energie-efficiëntie? Bezoek ons op de Intertraffic! Hal 11, stand 209)