Nederland wil koploper zijn in smart mobility. Rijkswaterstaat (RWS) heeft in de verkeerscentrale Zuid-Nederland in Helmond een Innovatiecentrale ingericht waar overheden, kennisinstituten en bedrijven samen intelligente transportsystemen (ITS) kunnen testen.

Waar de verkeerscentrales van RWS vroeger gesloten bolwerken waren, laat de nieuwe centrale in Helmond zien dat het ook anders kan. RWS huurt een halve etage in een modern, open pand op de Automotive Campus. De locatie is bewust gekozen om de koppeling te maken met de innovatieve mobiliteitsmarkt. De medewerkers van de verkeerscentrale verhuisden eind vorig jaar van hun oude werkplek in Geldrop naar Helmond.

Aan de knoppen

Door glazen wanden kan men de wegverkeersleiders aan het werk zien. Ze houden op grote schermen en monitors de snelwegen in Zuid-Nederland in de gaten. Ook Malou Vromans zit dagelijks aan de knoppen om het verkeer in goede banen te leiden. Verkeersmanagement is vaak hollen en stilstaan, vertelt ze. ‘Soms blijft het urenlang rustig op de snelweg, en dan ineens gaat het fout. Als er een vrachtwagen kantelt, is het bij ons alle hens aan dek.’ Bij incidenten verwittigt Malou de hulp- en takeldiensten, regelt ze wegafzettingen en brengt ze het overige verkeer via de matrixborden boven de snelweg op de hoogte van de situatie. Ze stelt omleidingsroutes en snelheidsbeperkingen in. Dit is slechts een greep uit haar talrijke taken. In de toekomst, zo verwacht ze, zal haar baan wellicht nog dynamischer worden. De markt van intelligente verkeerssystemen is immers volop in ontwikkeling. Automobilisten krijgen steeds meer route-informatie door via hun navigatiesystemen. Ook wisselen auto’s al informatie met elkaar uit.

Innovatiedesk

Om in te spelen op deze ontwikkelingen herbergt de Verkeerscentrale Zuid-Nederland sinds enkele maanden een Innovatielab en een Innovatiedesk, beide onderdeel van De Innovatiecentrale. In het Innovatielab kunnen overheden, kennisinstellingen en bedrijven brainstormen over nieuwe concepten rondom intelligente mobiliteit. Aan twee Innovatiedesks, exacte kopieën van de bedieningsdesks waar de wegverkeersleiders aan werken, worden praktijkproeven met ITS op de snelweg gemonitord. De partners van de Innovatiecentrale zijn RWS, Provincie Noord-Brabant, Connecting Mobility en DITCM.

Spookfiles

‘Wij zetten als Innovatiecentrale zelf geen projecten in de markt, maar stimuleren en faciliteren innovatie’, zegt verkeers- en innovatiecoördinator Ron Phaff. ‘We zitten regelmatig met marktpartijen om de tafel voor inspiratiesessies. De eerste stap is dat we elkaars taal begrijpen en elkaar vertrouwen. Dit vormt de basis voor innovatietrajecten.’ Het launching project voor de Innovatiedesk is de bestrijding van spookfiles op de A58 tussen Eindhoven en Tilburg. Ook Siemens neemt deel aan dit project. Daarnaast wordt een invoeg-app voor de A67 tussen Eindhoven en Venlo getest. Volgens Phaff groeit de lijst van projecten gestaag, zowel op Brabantse snelwegen als daarbuiten.

‘Elkaars taal begrijpen en elkaar vertrouwen vormen de basis voor innovatietrajecten.’

Pragmatiek

Bij de proeven met ITS staat het effect op de verkeersdoorstroming en –veiligheid voorop. Op termijn kunnen dergelijke systemen ook tot een kostenbesparing leiden. Alleen al het onderhoud van de matrixborden is erg kostbaar, zegt Phaff. ‘Als we in de toekomst weggebruikers beter kunnen informeren via wifi-units in hun auto worden de huidige bewegwijzering en matrixborden wellicht overbodig. Dit proces willen we op een veilige manier op gang brengen.’
Dat de nieuwe technologieën in de publieke ruimte worden getest is uniek in Europa en typerend voor het Nederlandse pragmatisme. Uiteraard gelden er strikte kaders. Phaff: ‘Zo moet de verkeerscentrale feilloos blijven functioneren en doen we geen concessies aan de verkeersveiligheid op de weg. In andere landen zou dit wellicht ondenkbaar zijn, maar je kunt niet eeuwig blijven doorengineeren. Je moet soms stappen zetten om te innoveren, anders kom je niet vooruit. Er zullen heus wel eens proeven mislukken, maar dat is niet erg. Als we er maar van leren.’

‘Het belangrijkste is dat de innovaties die hier getest worden het verkeer vlotter en veiliger maken.’

Opzienbarend

Eddy Verhoeven, projectmanager bij Siemens, is nauw betrokken bij het proefproject rond spookfiles op de A58. Hij noemt De Innovatiecentrale opzienbarend en verfrissend. ‘De transparantie die je hier ziet, is belangrijk voor het transitiepad waar RWS voor staat. Het vergt een andere manier van denken, zaken doen en verantwoordelijkheden verdelen. Wij doen als Siemens al lang zaken met RWS, maar ook wij moeten nu een ommezwaai maken en anders kijken naar de toegevoegde waarde die wij leveren. De blik is minder gericht op producten en meer op diensten.’

Gereedschapskist

Met de komst van ITS krijgt Malou Vromans een grotere gereedschapskist waaruit ze kan putten om weggebruikers snel en veilig naar huis te begeleiden. ‘Ons werk wordt persoonlijker’, verwacht de wegverkeersleider. ‘Hoe mooi zou het zijn als wij bij incidenten de betrokkenen onmiddellijk de eerste informatie kunnen geven via hun eigen smartphone? En wat te denken van aparte omleidingsroutes voor vracht- en personenverkeer, zodat iedereen minder vertraging oploopt?’

Veilig en vlot

Phaff en Vromans zijn trots dat ze in De Innovatiecentrale mogen werken. ‘De werkzaamheden en innovaties bruisen hier’, zeggen ze. ‘Het zou geweldig zijn als er straks apps op de markt komen die in Helmond getest zijn. En als we op termijn de Dynamische Route-informatie Panelen (DRIPs) kunnen afbouwen omdat automobilisten geïnformeerd worden via hun navigatiesysteem, in car-display, head up-display of verantwoord geplaatste smartphone. Maar het allerbelangrijkste is dat de innovaties die hier getest worden het verkeer vlotter en veiliger maken.’