De stationshal in het nieuwe station van Delft  heeft een heel bijzonder plafond: een afdruk van de eerste kaart van Delft waarop de spoorlijn tussen Den Haag en Rotterdam te zien is. Onder de stationshal bevindt zich de nieuwe spoortunnel, die het bovengrondse spoor en het spoorviaduct vervangt. De veiligheid van die spoortunnel wordt mede door Siemens gewaarborgd.

Eind februari 2015 gingen de eerste treinen op een van de drukste spoortrajecten van Nederland ondergronds. De komst van de tunnel verlost Delft eindelijk van het spoorviaduct, dat een deel van de stad in tweeën knipte en voor geluidsoverlast zorgde.

Complex

De tunnel maakt onderdeel uit van het project Spoorzone Delft. Een complex project, want het gebied dat op de schop gaat grenst aan de west- en zuidwestkant van de historische stad en wordt intensief gebruikt. En ondertussen rijdt het auto-, bus-, tram- én treinverkeer gewoon door. In die context wordt hard gewerkt aan een veilige spoortunnel. Siemens levert daarvoor de bediening, de besturing en diverse deelcomponenten, zoals de inbraak- en brandmeldinstallatie en de treinstilstanddetectie.

Uniek

Het totaal aan systemen, de tunneltechnische installatie (TTI), is in 2013 op een speciale manier getest. Het ondergrondse traject van 2,3 kilometer werd in 2012 in Zoetermeer nagebouwd op een schaal van 1:200. “Uniek”, vertelt projectleider Jan-Willem Vreeswijk. “Deze manier van testen was nog nooit eerder gedaan. Door de vele rondleidingen die voor geïnteresseerden zijn gegeven, zijn de testwerkzaamheden zelfs iets uitgelopen.”

Miniatuur Spoortunnel Delft

Een aantal componenten van de TTI is in miniatuurversie langs het modelspoor gezet. De apparatuur die medewerkers van ProRail bedienen, stond ook in deze ruimte. Na de testfase is die apparatuur verplaatst van Zoetermeer naar het Schakel- en Meldcentrum in Utrecht en de verkeersleiding in Den Haag. De bediening- en besturingssystemen zijn bij de noord- en de zuidingang van de tunnel en bij het ondergrondse station ingebouwd. Allerlei calamiteiten die in de spoortunnel kunnen voorkomen, zijn gesimuleerd. Machinisten en verkeerleiders hebben de bijbehorende veiligheidsprocedures ter plekke geoefend en aangepast.

Gevaar

Een potentieel gevaar voor de spoortunnel is een treinbrand, waarbij passagiers risico kunnen lopen. Als de brandmeldinstallatie op het perron of de treinstilstanddetectie in de tunnel een afwijkende situatie constateren, krijgt een medewerker van de verkeersleiding in Den Haag daarvan een alarmmelding en neemt ter controle contact op met de machinist van de betreffende trein. Als de brandmelding klopt, wordt het treinverkeer in beide richtingen direct stilgelegd. De Delftse brandweer wordt ingelicht en de vluchtwegverlichting en ventilatie gaan aan. De treinpassagiers verlaten ondertussen de trein, lopen naar de andere spoortunnel en via noodtrappen en noodluiken komen ze op het maaiveld uit.

Onvoorzien

Een kopie van zo’n noodluik stond ook in Zoetermeer. Tijdens de testfase kwam een onvoorziene kwestie met de noodluiken aan het licht. Jan-Willem: “Ze klappen automatisch open, maar wie doet ze weer dicht? In de procedureafhandeling was daar nog niet over nagedacht. Een medewerker van ProRail gaat dat oplossen ter plaatse. Zo zie je maar dat het simuleren van calamiteiten echt nuttig is.”

Eén weekend

Dat de systemen al tijdens de bouw zijn getest, is bijzonder. Het is namelijk veel gebruikelijker om pas met testen te beginnen als de tunnel helemaal af is. Door vroeg in het project te testen, neemt de kans op het falen van de systemen af. En dat is heel belangrijk, want het bestaande spoor wordt in februari 2015 in één weekend op de tunnel aangesloten. De systemen moeten op dat moment storingsvrij zijn. Het testen met heen-en-weer rijdende echte treinen is dan ook inmiddels in volle gang.

Betrouwbaarheid

Vooraf was betrouwbaarheid de belangrijkste eis aan de door Siemens geleverde veiligheidssystemen. Jan-Willem tot slot: “Ze moeten het gewoon altijd doen. Daarom draaien een aantal systemen zelfstandig. Een ventilator die aan moet slaan omdat de omstandigheden dat vereisen, blijft ook bij het uitvallen van het besturingssysteem in bedrijf.”

Lees hier het actuele nieuws over de Spoorzone Delft.