Op het Nederlandse spoornetwerk wordt de komende decennia stapsgewijs ERTMS geïmplementeerd. Het European Rail Traffic Management System borgt de veiligheid en bevordert de interoperabiliteit tussen landelijke spoornetwerken. Siemens Mobility heeft het huidige ERTMS verder ontwikkeld waarmee ook de capaciteit van het bestaande spoornet kan worden verhoogd. Deze oplossing wordt momenteel al geïmplementeerd in Noorwegen.

Ons huidige systeem voor spoorbeveiliging dateert van vlak na de Tweede Wereldoorlog en is toe aan vernieuwing. Het kabinet heeft gekozen voor de Europese standaard ERTMS, waaraan nu al de Betuweroute, de Hanzelijn, de Havenspoorlijn, de HSL-Zuid en het traject Amsterdam-Utrecht voldoen. Dit is zo’n 10% van het Nederlandse spoornetwerk. De komende decennia wordt ook de rest van het landelijke netwerk voorzien van ERTMS.

Interactie trein en spoor

Zowel de treinen als de spoorinfrastructuur krijgen nieuwe systemen, zodat treinen en spoor met elkaar kunnen communiceren. Tot en met 2023 worden de treinen aangepast. Vervolgens wordt stapsgewijs de spoorinfrastructuur gemigreerd.

Meer capaciteit

“Het vernieuwen van de spoorbeveiliging is een uitgelezen kans om ook de capaciteit van het bestaande spoornetwerk te verhogen”, zegt Arjan Mann van Siemens Mobility, vooraanstaand leverancier van spoorbeveiligingstechnologie. Onder meer in Noorwegen en België rolt Siemens momenteel haar European Train Control System (ETCS) uit. Dit brengt het spoor op ERTMS Level 2, inclusief de mogelijkheid om snel op te schalen naar hybrid Level 3, waardoor de capaciteit van bestaande spoornetwerken in één klap fors omhoog gaat.

Dynamische blokindeling

Mann: “Op het spoor is van oudsher altijd gewerkt met een vaste blokindeling voor het treinverkeer. Hierdoor houden treinen voldoende afstand tot elkaar waardoor ze veilig rijden. Ons ETCS maakt virtuele blokindeling mogelijk. Het blok verschuift als het ware mee met de rijdende trein. Treinen kunnen hierdoor korter op elkaar rijden, maar toch veilig. Er kunnen dus meer treinen over het bestaande netwerk heen.” Dat is geen overbodige luxe in een land dat veel belang heeft bij hoogwaardige verkeersinfrastructuur. Studies hebben aangetoond dat door het groeiende goederen- en personenvervoer het Nederlandse spoor de grenzen van de capaciteit weldra bereikt.

Beproefde technologie

Migreren naar ERTMS hybrid Level 3 kan daarmee ook een impuls geven aan de economie. Daarom adviseert Siemens voor technologie die het al in zich heeft om verder op te schalen. Deze ‘hybride oplossing’ is samen met ProRail beproefd en heeft zich bewezen. De beschikbaarheid van het spoor blijft tijdens de migratie geborgd. “Zowel goederen- als personentreinen zullen geen hinder ondervinden”, aldus Mann. “Cruciaal in zo’n landelijk project is een goede samenwerking tussen de betrokken spelers: NS, ProRail en de systeemleverancier. Hierbij denken wij niet aan het klassieke opdrachtnemer- en opdrachtgeverschap maar aan een moderne krachtenbundeling. Dit kan bijvoorbeeld een Alliantie-structuur zijn.”

ProRail gaat het project binnenkort aanbesteden. “Als systeemleverancier zijn wij er klaar voor”, klinkt het bij Siemens Mobility. “Met onze adaptieve systemen tillen we de spoorbeveiliging naar een hoger plan en pakken we meteen door naar een capaciteitsverhoging van het netwerk.”