Computerwetenschappers kunnen met behulp van krachtige computers en communicatietechnologie op afstand voorspellen wanneer treinen onderhoud nodig hebben. Ook in andere sectoren worden data driven services steeds meer toegepast.

De digitalisering maakt het mogelijk om installaties op afstand te monitoren. De snelheid waarmee data worden verwerkt en de opslagcapaciteit hebben de laatste jaren een hoge vlucht genomen. Siemens biedt in steeds meer sectoren data driven services aan. Een voorbeeld is het spoorvervoer. ‘Onze nieuwste treinen geven zelf signalen door’, vertelt Stef de Jong. ‘Krachtige computers koppelen deze data aan storingen. Na een inleerperiode kan de computer patronen herkennen, waardoor hij storingen kan voorspellen. Hierdoor kunnen we tijdig preventieve onderhoudsmaatregelen nemen. Treinen die voor onderhoud binnenkomen, hoeven minder lang in de rangeerhal te staan aangezien we exact weten waarnaar we moeten kijken. Onderhoud vindt alleen plaats als het nodig is. Dit levert tijdwinst op, verhoogt de beschikbaarheid van de treinen en verbetert de exploitatie. We hebben dit succesvol uitgerold bij onze hogesnelheidstreinen.’

Remote service

Het omzetten van big data naar informatie is specialistenwerk. In Duitsland heeft Siemens sinds vorig jaar een afdeling die zich uitsluitend hiermee bezighoudt. Het is een internationaal gezelschap, vertelt De Jong. ‘De computerwetenschappers die dit kunnen zijn schaars. Je hebt veel technische kennis, voldoende schaalgrootte een flinke computerinfrastructuur nodig om het op een zinvolle manier te doen.’ De afdeling werkt nauw samen met specialisten van Siemens in de landen waar het concern actief is. Zij staan, als een vooruitgeschoven post van de afdeling, dicht bij de markt. De Jong is één van hen. Hij vertelt over de kruisbestuiving die optreedt tussen de sectoren waarin Siemens actief is. Het concern heeft een eigen remote service-platform waarop onder andere alle MRI-scanners worden uitgelezen die Siemens wereldwijd in ziekenhuizen geïnstalleerd heeft. ‘De techniek om data in te winnen, te analyseren en te verwerken tot bruikbare informatie is generiek’, aldus De Jong. ‘Ze kan dus in alle sectoren worden ingezet. In de gezondheidszorg zijn we al ver, maar in andere sectoren is nog een wereld te winnen.’

Cyber security

Als voorbeeld noemt hij het op afstand monitoren en onderhouden van tunnels. ‘Waarom zou je een tunnel een heel weekend afsluiten als je op basis van data driven service in een paar uur tijd het nodige onderhoud kan uitvoeren? Het op afstand monitoren van tunnelinstallaties verhoogt hun beschikbaarheid en daarmee ook de veiligheid voor de weggebruiker.’ Beheerders van tunnels en andere verkeersinfrastructuur zoals stuwen en sluizen zijn nog voorzichtig. Het gaat per slot van rekening om vitale infrastructuur, en die moet maximaal beschermd zijn. Cybersecurity is daarbij een belangrijk aandachtspunt. ‘Zolang je geen verbinding met een object maakt, kan die verbinding ook niet gebruikt worden voor malafide doeleinden. Infrastructuurbeheerders en technologiebedrijven zijn heel bewust met digitale beveiliging bezig. Dit is een continu proces. We hebben de laatste jaren grote stappen gezet. Daardoor zijn data driven services in steeds meer sectoren, waaronder de verkeersinfrastructuur, in opkomst. Zo draaien we momenteel een pilot rond coöperatieve mobiliteit op de A58, waar een veilige verbinding aanwezig is. Via deze verbinding kunnen we technische systeemgegevens op afstand uitlezen. Ook op de HSL passen we voorspellende onderhoudsmethodieken toe. Infraspeed Maintenance houdt de treinbewegingen bij en kan op basis van het soort trein dat langskomt voorspellen hoe de spoorstaven slijten. Dat is zeer waardevol om de levensduur en onderhoudskosten te optimaliseren.’

Managementinformatie

‘Voor big data alleen koop je niet veel’, sluit De Jong af. ‘Het gaat erom de data om te zetten naar informatie op basis waarvan je managementbeslissingen kan nemen. Daarvoor moet je het systeem en de context waarin het zich bevindt goed kennen. Met data driven services kunnen we storingen voorspellen en voorkomen. Hierdoor houden we de periode waarin de infrastructuur niet beschikbaar is zo kort mogelijk. Dat is heel waardevol voor de samenleving.’